حسين مير حيدر
390
معارف گياهى ( فارسى )
مانند مغز پسته ولى هرچه بيشتر كهنه شود به سرخى و سياهى مىگرايد . گياهى است كه در بهار رشد مىكند و در تابستان مىرسد و چون از سرخسهاست يعنى از نهانزادان آونددار است ، طبعا بىگل است . اين گياه در ايران در مازندران در تنكابن ، كهر اسنگ و در بندر گز و در آذربايجان بين خزههاى تخته سنگهاى جنگل حسنبيگلو در قرهداغ ديده مىشود . در اروپا و امريكا و در ساير مناطق آسيا در تركيه نيز انتشار دارد . تركيبات شيميايى از نظر تركيبات شيميايى در ساقهء زيرزمينى و ريشههاى بسفايج اسانس روغنى وجود دارد كه شامل بوتيريك اسيد « 1 » ، هكزوئيك اسيد « 2 » ، لوريك اسيد « 3 » ، سوكسينيك اسيد ، متيل ساليسيلات ، بوتيريك استر « 4 » ، ايزو والريك استر « 5 » ، و آلفا - متيل بوتيريك استر « 6 » مىباشد . بعلاوه داراى يك روغن چرب است كه مسهل بسيار قوى است و همچنين يك رزين و رزين ديگرى داراى BzOH و استرهاى آن كه مادهء عامل بسيار قوى ضد كرم است سرانجام يك گلوكوزيد به نام سامامبائين « 7 » و تعدادى ساپونين مىباشد . علاوه بر موارد فوق در ساقهء زيرزمينى مقدارى لعاب ، نشاسته ، مانيت و قند وجود دارد . خواص - كاربرد در هند ساقهء زيرزمينى بسفايج را به عنوان مسهل و براى ازدياد ترشح صفرا « 8 » تجويز مىكنند . بسفايج از نظر طبيعت طبق رأى حكماى طب سنتى گرم و خشك است و در مورد
--> ( 1 ) . Butyric acid ( 2 ) . Hexoic acid ( 3 ) . Lauric acid ( 4 ) . Butyric ester ( 5 ) . Isovaleric ester ( 6 ) . - Methyl butyric ester ( 7 ) . Samambain ( 8 ) . Cholagogue